Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Hai, 2013

Luật sư Scott Charles Clarkson làm việc tại Văn phòng luật Clarkson Gore & Marshella ở Los Angeles, bang California, Hoa Kỳ. Đó là một người mê du lịch & nhiếp ảnh. Từ ngày 19-1-2006, trước Tết Nguyên đán Bính Tuất nửa tháng, Scott Clarkson đến Việt Nam chỉ 9 ngày, thăm viếng TP.HCM, Vĩnh Long, Đà Nẵng, Hội An, Huế, Hà Nội & vịnh Hạ Long, chụp 1.400 poses ảnh. Scott Clarkson gửi toàn bộ số ảnh này đến người bạn nữ vong niên là Veita Jo Hampton nhờ chọn lựa nhằm in thành sách.

Scott Charles Clarkson

Scott Charles Clarkson

Veita Jo Blevins Hampton là nhiếp ảnh gia, nhà thơ, nhà báo, giáo sư chuyên giảng dạy về ảnh báo chí tại Middle Tennessee State University ở Murfreesboro, bang Tennessee, Hoa Kỳ. Xem loạt ảnh phong cảnh & con người Việt Nam, Veita Jo Hampton đề nghị được thư thả để bà làm thơ vịnh ảnh.

Veita Jo Blevins Hampton. Ảnh: Judith Marie Blevins

Veita Jo Blevins Hampton. Ảnh: Judith Marie Blevins

18 tháng sau, tháng 7-2007, cuốn sách Windows to Vietnam / Những cửa sổ nhìn Việt Nam được ấn hành. Sách dày 178 trang với 130 ảnh của Scott Clarkson & 30 bài thơ của Veita Jo Hampton, giá bìa 35USD.

Windows to Vietnam / Những cửa sổ nhìn Việt Nam

Windows to Vietnam / Những cửa sổ nhìn Việt Nam

Báo Tuổi Trẻ xuân Mậu Tý 2008 trân trọng giới thiệu sách ấy bởi Khổng Loan, có đoạn trích dịch bài thơ Colors of hope at the Citadel thành Những sắc màu hy vọng ở cổ thành Huế như vầy:

…Quá khứ mờ dần trên những bức tường của cố đô

Niềm hi vọng đâm chồi

Tái tạo nên những ngôi nhà, mái đền và những khu vườn

Những hứa hẹn đổi thay

Từ một thế hệ những chàng thợ sơn trẻ trai

Dần quên đi những bức tường toàn máu ở cố đô…

Có thể truy cập bài viết nọ theo đường dẫn:

http://tuoitre.vn/The-gioi/Viet-Nam-va-nhung-nguoi-ban/240749/Chin-ngay-Mo-nhung-cua-so-vao-Viet-Nam.html

Phanxipăng sưu tầm được nguyên tác bài thơ Colors of hope at the Citadel của Veita Jo Hampton:

Even the walls appear to bleed.

Shades of bloody red and healing pink

Paint await the brush of restoration.

Forgetfulness fades at the walls of the Citadel.

 

Winged creatures profiled in sky-blue

Absorb a painter's delicate stroke, himself no priest,

Yet his priestly attention to feather and plume

Promotes a social and political stance.

 

Forgiveness fades at the walls of the Citadel.

Hopefulness guides intent to rebuild

Homes, shrines, temples and gardens.

 

Promises of renewal, by a generation

Of painters too young to recall

Ruined walls splashed with blood at the Citadel.

 

Thousands died in the Battle of Hue.

A generation of souls on opposite sides of Earth

Weep and ache in shame and dismay

More than forty years after Hell visited the Citadel.

Bài thơ đó gắn liền với bức ảnh do Scott Clarkson chụp người thợ trang trí cổng cung Diên Thọ trong Đại nội Huế vừa được trùng tu.

Ảnh: Scott Charles Clarkson

Ảnh: Scott Charles Clarkson

Một số người quen là giảng viên tiếng Anh bậc đại học sau khi đọc thi phẩm ấy đã cẩn thận dịch nghĩa, đoạn phát biểu:

– Bài thơ do Khổng Loan trích dịch, tất nhiên không đủ. Tuy nhiên, đoạn trích dịch cũng chưa chuyển tải được tình ý, hồn vía của nguyên tác.

Vì thế, trọn vẹn thi phẩm Colors of hope at the Citadel của Veita Jo Hampton được Phanxipăng chuyển sang Việt ngữ thành Sắc màu hy vọng ở Hoàng thành thế này:

Đến tường gạch cũng tưởng chừng ứa máu

Những mảng hồng xen trộn vết bầm đen

Sẽ khoả lấp bằng màu sơn phục chế

Khắp Hoàng thành mờ ảo nỗi nguôi quên.

 

Bay theo ngọn bút lông giàu thần lực

Trên trời xanh, bao linh vật tượng hình

Hỡi thợ sơn nào phải là tu sĩ

Nhưng chuyện đời với chuyện đạo hiển linh.

 

Lòng tha thứ nhạt nhoà

Niềm hy vọng hướng dẫn người tái tạo

Nhà cửa, chùa đền, lăng mộ, vườn hoa.

 

Muôn hứa hẹn đổi thay

Thế hệ cần lao trẻ trung quá đỗi

Nhớ hôm nao huyết lệ xối chốn này.

 

Chiến trận Huế, Mậu Thân, hàng ngàn xác

Tận bên kia thế giới, lớp hồn oan

Còn khóc lóc trong đớn đau thê thảm

Bốn mươi năm sau thuở cố đô tan.

Read Full Post »

Nhận xét của vua Minh Mạng dành cho em ruột là Nguyễn Phúc Bính đến nay vẫn được xã hội lưu truyền: Phú bất như Định Viễn.

Chào đời ngày 16 tháng 7 Đinh Tị nhằm 6-9-1797 ở Gia Định, Nguyễn Phúc Bính – ghi chữ Hán thì 阮福昺 – là hoàng tử thứ 6 của vua Gia Long Nguyễn Phúc Anh (1) và Tiệp dư Dương Thị Sự, còn gọi Nhựu, người gốc Duy Xuyên, Quảng Nam. Em cùng cha cùng mẹ của Nguyễn Phúc Bính là Nguyễn Phúc Ngọc Cửu (1802 – 1846), sau được truy phong An Lễ thái trưởng công chúa.

Ấu thời, Bính ham chơi, lắm phen quá hoang nghịch khiến vua cha phải bực mình trách phạt. Thế nhưng, đến tuổi trưởng thành, Nguyễn Phúc Bính say mê học tập, lại năng nổ kinh doanh đạt lợi nhuận cao, trở thành nhà giàu thuộc hạng nhất nước thuở bấy giờ.

Sách Nguyễn Phúc tộc thế phả do Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc tộc biên soạn (NXB Thuận Hoá, Huế, 1995) ghi nhận về Nguyễn Phúc Bính: “Năm Đinh Sửu 1817, ông được phong Định Viễn Công. Năm Nhâm Dần 1842, hộ giá theo vua Hiến Tổ (2) ra Bắc sung làm Ngự tiền Thân thần trong lễ nhận sắc phong của nhà Thanh, khi vua hồi loan ban thưởng ông rất hậu.”

Mặt ngoài cổng phủ Định Viễn. Ảnh: Phanxipăng

Mặt ngoài cổng phủ Định Viễn. Ảnh: Phanxipăng

Thông minh kinh doanh

Cũng năm Đinh Sửu 1817, phủ riêng của Định Viễn được xây dựng khang trang nơi bờ nam sông Hương, nay thuộc thôn Tây Thượng, xã Phú Thượng, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Phủ đối ngạn bến đò chợ Dinh, nên Nguyễn Phúc Bính quan sát và phát hiện: thương nhân từ nhiều địa phương trên toàn quốc, cùng một số doanh nhân nước ngoài, đến đây bằng đường biển và đường sông để mua bán rất tấp nập. Hàng hoá gồm vô số chủng loại, được sản xuất ở quốc nội lẫn hải ngoại: gốm sứ, vải lụa, giấy bút, dược liệu, lương thực thực phẩm, v.v. Lắm đặc sản đạt mãi lực mạnh: gạc nai, trầm hương, quế, thịt rừng phơi sấy khô, cau khô, v.v. Tuy nhiên, tồn tại điều bất tiện là thời gian neo đậu của mỗi tàu thuyền khá dài ngày vì chờ bán hết hàng rồi đợi mua đủ hàng.

Đầy mưu trí, Định Viễn linh hoạt phá bỏ điều bất tiện kia. Ông dựng dãy nhà kho với các thiết bị chứa trữ cần thiết gần bến đò chợ Dinh, đồng thời huy động lực lượng nhân viên mẫn cán nhập cuộc. Tàu thuyền khắp nơi đến, sau khi thoả thuận giá sỉ, hàng được bốc xếp ngay vào kho, đối lưu bằng hàng khác mà lái buôn cần, ghi chép giấy tờ thật minh bạch. Thế là từng tàu thuyền nhanh chóng căng buồm đi về. Tuy lời lãi tỉ lệ ít, lại thường xuyên cho Nguyễn Phúc Bính nợ, nhưng bán mua số lượng lớn cùng lúc và nhiều chuyến, được thanh toán sòng phẳng đúng hạn, nên các lái buôn thu lợi cao và chắc chắn. Cánh thương nhân quá thích, dùng nhiều cách bày tỏ lòng biết ơn Định Viễn.

Ngoài ra, Nguyễn Phúc Bính còn đích thân vượt sóng sang Nhật Bản nhằm tìm hiểu thị trường, kết hợp xuất nhập khẩu cả loạt hàng hoá.

Nhờ đó, hoạt động thương mại tại kinh đô Huế càng thêm phồn thịnh, tạo điều kiện thuận lợi cho rất đông người hăng hái làm việc và an vui thụ hưởng cuộc sống. Tất nhiên, Nguyễn Phúc Bính liên tục thu lợi nhuận hậu hĩnh nhất, trở nên giàu kếch sù đến mức anh trai là vua Minh Mạng phải khen ngợi: 富不如定遠. Phiên âm: Phú bất như Định Viễn.

Quả thật, tại nước ta thuở nọ, xét tài sản tư hữu ắt quá hiếm người giàu bằng Định Viễn. Rõ ràng thế lực cực kỳ đặc biệt của Nguyễn Phúc Bính là yếu tố vô cùng thuận lợi để kinh doanh, song chẳng phải ông hoàng bá chúa nào cũng tận dụng để làm ăn phát đạt như thế nổi.

Mặt trong cổng phủ Định Viễn. Ảnh: Phanxipăng

Mặt trong cổng phủ Định Viễn. Ảnh: Phanxipăng

Góp phần phát triển văn hoá dân tộc

Sẵn nguồn tài chính phong phú, Nguyễn Phúc Bính biết đầu tư khá quy mô vào một số hoạt động văn hoá văn nghệ hữu ích cho cộng đồng.

Là người khoái nghệ thuật hát bội (3), Định Viễn không những lập đoàn hát phục vụ phủ riêng, mà còn xây dựng các rạp tuồng tại chợ Dinh và chợ Nam Phổ.

Ông có sáng tác vở hát bội nào chăng? Chưa rõ.

Việc sau chứng tỏ Định Viễn quan tâm cuộc sống của những người dân nghèo khổ ở nông thôn.

Quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, đại đa số nông dân lam lũ khó lên Dinh. Dịp Tết nhất, họ rảnh rỗi, lên Dinh chơi thì chợ búa lẫn quán xá đều đóng cửa. Bởi vậy, Nguyễn Phúc Bính quyết định tạo lập phiên chợ đặc biệt vào ba ngày Tết: chợ Gia Lạc – nghĩa là tăng thêm niềm vui.

Tết Nguyên đán Bính Tuất 1826, chợ phiên Gia Lạc xuất hiện. Chợ nhóm họp từ mùng 1 tới mùng 3 tháng giêng âm lịch tại khu vực chợ Mai, cách phủ Định Viễn chỉ quãng ngắn, cách sông Hương chỉ 300m, cách trung tâm thành Huế chỉ 3km. Khách thoải mái lựa chọn hàng hoá, từ chén bát, ly cốc, mâm khay, quả hộp, áo quần, phấn nụ, dây chuyền, tằm, nhẫn, đến hoa giấy, hoa tươi, rau củ quả cùng các sơn hào hải vị hấp dẫn như heo quay, bê thui / bò tái, nem, chả, tré, dưa món, cháo lòng chợ Mai, bánh canh Nam Phổ, thêm các loại bánh ngon lành khoái khẩu như bèo, nậm, lọc, ít, ram, ướt, khoái, v.v. Trẻ con thì xúm xít vào các quày bán tượng bà Trưng cưỡi voi, ông Trạng cầm quạt, gà đất, lung tung ngũ sắc, tò he, kẹo cau, kẹo gừng, v.v. Có những món “đậm đà bản sắc dân tộc” một thuở vang danh sang trọng và đắt tiền tại chợ Gia Lạc, chẳng hạn cau Nam Phổ với trầu chợ Dinh, khiến quý bà quý cô ngày Tết cũng phải rên bằng… lời ca tiếng hát:

Cau Nam Phổ mỗi trái mỗi giác (4),

Trầu chợ Dinh mỗi lá mỗi tiền.

Chợ Gia Lạc còn thu hút đông đảo khách khứa nhiều tầng lớp nhờ loạt trò chơi thú vị: bài chòi, bài vụ, bầu cua, ném vòng vịt, hò giã gạo, leo cột mỡ, đu tiên, kéo co, vật võ, v.v.

Định Viễn lại phát động thi nấu bún bò giò chả ngay tại chợ Gia Lạc, đầu bếp nào giành giải nhất thì hân hạnh nhận 4 chữ 十全五得. Phiên âm: thập toàn, ngũ đắc. Thập toàn là 10 điểm hoàn thiện hoàn mỹ của món đặc sản chốn kinh kỳ: ngon lành, thơm tho, ngọt ngào, đậm đà, tinh khiết, bổ dưỡng, bắt mắt, giỏi chọn, rành nấu, khéo bày. Ngũ đắc là 5 yếu tố phổ cập hoá, đại chúng hoá món bún được xem là quý phái: ai cũng biết được, mua được, ăn được, chế biến được, tìm được nguyên vật liệu ngay tại địa phương mình. Ngờ đâu tô bún bò giò chả rất Huế lại biểu hiện tinh thần dân chủ ngay từ thời… quân chủ.

Đến chợ Gia Lạc, người bán lẫn kẻ mua đều phục trang xinh xắn, ăn nói lịch thiệp. Dân nông thôn giao lưu với dân thành thị. Giới quý tộc gặp gỡ giới bình dân. Đó là phiên chợ văn hoá thường niên, là hội chợ vui xuân đáng quý.

Ngày nay, tiếc thay, chợ Gia Lạc không còn, các rạp tuồng của Định Viễn cũng tiêu tán. Nhưng công lao của Nguyễn Phúc Bính đối với việc phát triển văn hoá dân tộc được hậu thế trân trọng tri ân mãi mãi.

Tẩm mộ Định Viễn Quận Vương ở phường Thủy Biều, TP. Huế. Ảnh: Phanxipăng

Tẩm mộ Định Viễn Quận Vương ở phường Thủy Biều, TP. Huế. Ảnh: Phanxipăng

Viếng đôi di tích

Nguyễn Phúc Bính từ trần ngày 3 tháng 7 Quý Hợi nhằm 16-8-1863, hưởng thọ 67 tuổi. Lúc đó, vua Tự Đức rất thương tiếc, ban cho ông thuỵ Đôn Lượng, cấp 10 mẫu ruộng để lo thừa tự.

Đầu tháng chạp Canh Dần 1890, đời vua Thành Thái, triều đình truy tặng Nguyễn Phúc Bính tước Định Viễn Quận Vương.

Nguyễn Phúc Bính cùng con cháu mở ra phòng 5 thuộc đệ nhất chính hệ Nguyễn Phúc tộc với bài Phiên hệ thi nhằm đặt chữ lót trong tên gọi cốt phân biệt thế thứ:

Tĩnh (5) Hoài Chiêm Viễn Ái

Cảnh Ngưỡng Mậu Thanh Kha

Nghiễm Cách (6) Do Trung Đạt

Liên Trung Tập Cát Đa.

Nguyễn Phúc tộc thế phả (sđd) phản ánh: “Ông có 42 con trai và 31 con gái. Con trưởng Nguyễn Phúc Tĩnh Cơ vào năm Quý Mão 1843 được phong Bái Trạch Đinh Hầu, con thứ Tĩnh Phương ân phong Phụng Quốc Khanh, con thứ Tĩnh Long ân phong Trợ Quốc Khanh.”

Cần thêm rằng hậu duệ của Định Viễn có những nhân vật xuất sắc nổi trội trong một số lĩnh vực. Như cháu nội của ông, con trai của Công Tử Tĩnh Quỵ, là Công Tôn Hoài Trấp (1879 – 1928) tức thiền sư Viên Thành từng trụ trì chùa Ba La Mật và sáng lập chùa Tra Am (5) ở Huế. Năm 1918, viết bút ký Mười ngày ở Huế đăng tạp chí Nam Phong (6), Phạm Quỳnh ca tụng Viên Thành Thượng Nhân “là người phong nhã tài tình” và “không những là một tay thi nhân có tài mà lại là một nhà tư tưởng sâu sắc”. Thêm một tằng tôn (cháu 5 đời) của Nguyễn Phúc Bính là Nguyễn Phước Viễn Đệ – từng làm báo Phụ Nữ Việt Nam và tạp chí Kim Lai, chiết xuất tinh dầu tràm chổi để sản xuất dầu khuynh diệp Viễn Đệ (rồi bán bản quyền cho bác sĩ Bùi Kiến Tín làm dầu khuynh diệp bác sĩ Tín), chế biến nước hoa Les Dix Amours / Mười Thương, chủ cơ sở in Viễn Đệ, giám đốc Nhà máy vôi Long Thọ (7), v.v.

Phủ Định Viễn hiện toạ lạc ven chân cầu chợ Mai, còn gọi cầu chợ Dinh. Cầu này được sử dụng chính thức ngày 28-4-2003. Đó cũng là năm cổng phủ được tái thiết với hoành phi khảm sành sứ 3 chữ Hán 定遠府. Phiên âm: Định Viễn phủ. Cổng phủ phía ngoài nổi bật đôi câu đối chữ Hán. Phiên âm:

Nam quốc vương triều phong Định Viễn;

Bắc hà ngự giá tứ Thân thần.

Cổng phủ phía trong thêm đôi câu đối khác cũng bằng chữ Hán. Phiên âm:

Giao lưu sản phẩm vi nhân phú;

Xuất nhập doanh thương dĩ quốc cường.

Phó ban quản trị phủ Định Viễn là Nguyễn Phước Viễn Dương cho tôi hay:

– Đôi cặp câu đối này của cụ Lê Trường Xích, thân phụ hoạ sĩ Lê Thừa Tiến.

Sau cổng, là bình phong, đỉnh, sân. Do từ đường xuống cấp trầm trọng nên sáng thứ bảy 3-4-2010, ban quản trị tiến hành lễ đặt đá nhằm sửa chữa công trình này.

Tẩm mộ Định Viễn ở bàu Thống, làng Nguyệt Biều, nay thuộc phường Thuỷ Biều, TP. Huế. Âm phần Định Viễn cùng thân mẫu của ông toạ lạc kế cận được trùng tu vào mùa thu Ất Dậu 2005. Thắp nén hương, Tôn Nữ Quỳnh Tương ngắm nghía bia đá được khắc lõm dòng chữ 定遠郡王諡敦諒之寢. Phiên âm: Định Viễn Quận Vương thuỵ Đôn Lượng chi tẩm.

Tẩm mộ Định Viễn Quận Vương. Ảnh: Phanxipăng

Tẩm mộ Định Viễn Quận Vương. Ảnh: Phanxipăng

Chị Quỳnh Tương vụt hỏi:

– Phanxipăng thấy ngài Định Viễn ra răng?

– Giàu sang.

Vua Minh Mạng từng khen ngài Định Viễn giàu. Nay, Phanxipăng thêm từ sang. Vui lòng giải thích cho biết với.

Giàu nhờ giỏi sản xuất và khôn khéo kinh doanh. Sang nhờ tích cực học tập, nỗ lực nghiên cứu, năng động phát huy văn hoá.

Chị Quỳnh Tương gật:

– Đó cũng là mục tiêu tốt đẹp mà mọi người thuộc mọi thời luôn phấn đấu.

_________________

(1)   Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc tộc ghi rõ trong Nguyễn Phúc tộc thế phả (NXB Thuận Hoá, Huế, 1995) đúng chính âm: Nguyễn Phúc Anh. Nhiều thư tịch lâu nay quen ghi Nguyễn Ánh.

(2)   Thường được gọi theo niên hiệu là vua Thiệu Trị.

(3)   Mời quý bạn đọc xem lại bài Đầu xuân bói tuồng của Phanxipăng đã đăng KTNN 414 (10-2-2002) & 415 (20-2-2002).

(4)   Giác được người Bắc gọi hào, người Nam gọi cắc, giá trị bằng 1/10 đồng bạc.

(5)   Chữ 靖 được đọc tĩnh hoặc tịnh.

(6)   Chữ 格 được đọc cách hoặc các.

(7)   Dân gian vẫn phát âm sai là Trà Am.

(8)   Có thể tham khảo bản in lại của NXB Văn Học, Hà Nội, 2001.

(9)   Sau trở thành Công ty sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng Long Thọ; đến tháng 12-2005 chuyển tên thành Công ty cổ phần Long Thọ.

 

Phanxipăng

Đã đăng tạp chí Kiến Thức Ngày Nay 806 (1-1-2013)

Read Full Post »

Năm mới Quý Tị 2013, mời quý bà con xem một số bức trong bộ ảnh Corps à corps / Quấn lấy nhau do nhiếp ảnh gia Giampaolo Sgura chụp siêu mẫu răng thỏ Ashley Smith & chú trăn to dài.

G

iampaolo Sgura chào đời năm 1977 tại thị xã Fasano, tỉnh Brindisi, vùng Apulia, miền Nam nước Ý. Suốt thời gian sinh viên trường Đại học Kiến trúc Milan (1), Giampaolo Sgura cảm thấy yêu thích phóng sự và nhiếp ảnh. Thế là chàng kiến trúc sư chuyển hướng, trở thành nhiếp ảnh gia, thường xuyên thực hiện hàng loạt shoot hình giới thiệu thời trang trên các tạp chí Vogue, Glamour, Antidote, Hercules, Beauté, Instyle, Vanity Fair, GQ, H&M, v.v., qua nhiều phiên bản khác nhau phát hành tại Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hoa Kỳ, Brazil, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Hoa, v.v.

Nhiếp ảnh gia Ý Giampaolo Sgura

Nhiếp ảnh gia Ý Giampaolo Sgura

Với phong cách phóng khoáng, thao tác cần mẫn, liên tục phát huy cá tính sáng tạo, Giampaolo Sgura đã chụp ảnh nhiều người mẫu và diễn viên tên tuổi ở nhiều quốc gia: Naomi Campbell, Eva Herzigova, Cato Van Eekema, Ymre Stiekama, Anne Vyalitsyma, Karolina Kurkova, Madalena Frackowiak, Carmen Dell’Orefice, Emily Didonato, Monica Belluci, Bianca Balti, Miranda Kerr, Anna de Rijk, Katie Holmes, Vittoria Puccini, v.v.

Người mẫu Hoa Kỳ Ashley Smith chắc chắn lưu lại cho Giampaolo Sgura những ấn tượng khó quên. Cô nàng lọt lòng năm 1991 tại Texas, năm 2011 ký hợp đồng với Công ty quản lý người mẫu Trump Model tại New York. Cao 1,74m, số đo ba vòng 81-61-86, Ashley Smith sẵn sàng thực hiện điều mà mọi người mẫu đều cực kỳ e ngại: phô bày sự khiếm khuyết của cơ thể. Tuy nhiên, chính nhờ vậy mà Ashley Smith tạo lập biệt danh trở thành thương hiệu gây chú ý: siêu mẫu (2) răng thỏ, công chúa răng thưa.

Siêu mẫu răng thỏ Hoa Kỳ Ashley Smith

Siêu mẫu răng thỏ Hoa Kỳ Ashley Smith

Bộ ảnh Corps à corps / Quấn lấy nhau do Giampaolo Sgura bấm máy gồm 2 đối tượng chính: Ashley Smith & chú trăn to dài. Siêu mẫu răng thỏ khỏa thân được Yan Weber tạo dáng biểu cảm từ gương mặt đến toàn bộ châu thân, nhất là phối kết uyển chuyển với động vật bò sát không chân, giúp Giampaolo Sgura thực hiện những poses “hở mà kín, kín mà hở” thật duyên dáng, quyến rũ, tràn trề sức sống, nhằm quảng bá các phụ kiện xinh xắn dành cho phái đẹp là ủng, giày cao gót, túi xách, ví cầm tay bằng… da trăn.

Sau nhiều tính toán, phác thảo, bàn bạc, Giampaolo Sgura, Yan Weber, Ashley Smith, chú trăn cùng cộng sự đã quần quật “lao động nghệ thuật” suốt 3 tiếng đồng hồ trong studio. Kết quả: shoot hình Corps à corps / Quấn lấy nhau độc đáo, đặc sắc, hấp dẫn đã công bố trên tạp chí Antidote. ♥

274-275%20-%20CORPS%20A%20CORPS-1

274-275%20-%20CORPS%20A%20CORPS-2

274-275%20-%20CORPS%20A%20CORPS-3

274-275%20-%20CORPS%20A%20CORPS-4

274-275%20-%20CORPS%20A%20CORPS-5

274-275%20-%20CORPS%20A%20CORPS-6

______________

(1)   Milan, tiếng Ý gọi Milano, là thành phố tọa lạc tại đồng bằng Lombardia, miền Bắc Ý.

(2)   Khái niệm siêu mẫu / supermodel do nhà tạo mẫu Ý Gianni Versace (1946 – 1997) nêu lần đầu vào năm 1991.

Read Full Post »

BẮC

Miền Bắc có những quán rắn đủ sức làm thực khách hài lòng. Chẳng hạn quán Quỳnh Nga, còn gọi quán Điến Tị ở làng Tú Đôi, xã Kiến Quốc, huyện Kiến Thuỵ, TP Hải Phòng. Tuy nhiên, nổi tiếng nhất xưa nay vẫn là loạt quán rắn ở làng Lệ Mật, quận Long Biên, thủ đô Hà Nội.

Khởi thuỷ, ngôi làng cổ này mang tên Trù Mật. Do kỵ huý chúa Trịnh Chù tức An Đô Vương Trịnh Cương (1686 – 1729) nên đổi sang Lệ Mật. Dân làng Lệ Mật bao đời vẫn truyền tụng tích Đức Thần hoàng họ Hoàng chiến đấu chống thuỷ xà nhằm vớt xác công chúa chẳng may bị chết đuối vào đời Lý Thái Tông (1028 – 1054). Hằng năm, mỗi dịp xuân về, làng này vẫn mở hội tri ân Thần hoàng, mà múa rắn là tiết mục không thể thiếu.

Dân Lệ Mật cắt tiết rắn. Ảnh: Phanxipăng

Dân Lệ Mật cắt tiết rắn. Ảnh: Phanxipăng

Nếu chỉ dựa vào cứ liệu folklore thì chưa đủ kết luận nghề nuôi bắt rắn xuất hiện ở Lệ Mật từ thế kỷ XI. Song qua ký ức của một số bô lão trong làng, có thể phán đoán nghề “bí truyền” kia tồn tại nơi đây hàng trăm năm, tập trung chủ yếu trong mấy dòng họ Trần, Nguyễn, Trương. Cũng theo dân Lệ Mật, suốt thời bao cấp thì đại đa số hộ gia đình trong làng thuộc diện… thiếu đói, thế nhưng nhờ đất nước đổi mới, du lịch dần khởi sắc, tình hình kinh tế – văn hoá – xã hội của Lệ Mật phát triển khả quan trên cơ sở phục hồi nghề rắn cổ truyền. Từ một địa phương nghèo khó, đường đất, không điện, nhà cửa lụp sụp, Lệ Mật nay đã thay đổi diện mạo: đường láng nhựa, được cung cấp điện cùng điện thoại và internet, 100% nhà ngói với nhiều lầu gác bê tông khang trang, v.v.

Nem rắn rán. Ảnh: Phanxipăng

Nem rắn rán. Ảnh: Phanxipăng

Từ hồ Gươm, qua cầu Chương Dương bắc ngang sông Hồng, qua thêm cầu Chui, tới Ô Cách thì rẽ phải là đến làng Lệ Mật, tôi thấy lố nhố bao thanh niên ngồi trên xe máy đưa tay vẫy chào. Đó là đội ngũ tiếp thị và dẫn đường đến các nhà hàng đặc sản rắn mà thương hiệu được in rõ lên áo từng người: Xuân Chu, Quốc Triệu, Thanh Đạo, Hương Quê, Linh Linh, Phương Thảo, Như Long, Phong Độ, v.v. Gần đình làng, có một nhà hàng treo biển bộc lộ tinh thần đoàn kết: “Trần Bân – gốc nhà hàng Tri Kỷ ở Sài Gòn.”

Màn hành quyết rắn ở Lệ Mật tương tự mọi nhà hàng miền Trung và miền Nam. Rượu rắn các loại cũng thế. Duy cách chế biến thức ăn thì nhiều món rắn ở Lệ Mật bộc lộ hương vị đặc thù của Hà thành nói riêng, đồng bằng Bắc Bộ nói chung.

Rắn bằm xúc bánh tráng. Ảnh: Phanxipăng

Rắn bằm xúc bánh tráng. Ảnh: Phanxipăng

Với 2 hoặc 3 con rắn (ráo, hổ mang, cạp nong), các nhà hàng ở Lệ Mật lần lượt phục vụ 10 món trở lên: súp rắn, da rắn chiên dòn, chả rắn bao lá lốt, gan rắn bao trứng rán, rắn hấp khúc, rắn rán khúc, rắn nướng khúc lá chanh, thịt rắn hấp lá bưởi, thịt rắn nộm hoa chuối, rắn tẩm bột, rắn nhồi thịt, rắn xào mềm, rắn xào lăn, rắn tiềm hạt sen, rắn hầm sả gừng, rắn tần thuốc bắc, v.v. Thức ăn ghém: dưa chuột, sung muối, lạc rang, ớt quả, cải chua, rau sống. Cuối bữa tiệc toàn rắn với rắn, thực khách lại “ổn định nội tạng” bằng bát cháo rắn nóng sốt thơm lừng.

Chả rắn bao lá lốt. Ảnh: Phanxipăng

Chả rắn bao lá lốt. Ảnh: Phanxipăng

Rời Lệ Mật, trong hành lý của tôi có thêm đôi món quà mà làng Lệ Mật vừa lưu niệm: gói xôi mỡ rắn và chai rượu rắn.

Quả thật, khắp ba miền đất nước Việt Nam, thức ăn đồ uống chế biến từ rắn vô cùng tài hoa, phong phú, độc đáo, hấp dẫn, lạ mà ngon. Tuy nhiên, chưa rõ vì sao nhà văn kiêm nhà báo sành sõi nghệ thuật ẩm thực là Vũ Bằng (1914 – 1984) lại quên khai thác đặc sản rắn trong hai cuốn sách Miếng ngon Hà NộiMón lạ miền Nam nhỉ? ♥

Da rắn chiên dòn & rắn tiềm hạt sen. Ảnh: Phanxipăng

Da rắn chiên dòn & rắn tiềm hạt sen. Ảnh: Phanxipăng

Phanxipăng

Đã đăng báo Giáo Dục & Thời Đại 36 (11-2-2013), số đặc biệt xuân Quý Tị

Read Full Post »

TRUNG

Lượn theo duyên hải miền Trung, khách du xuân có thể ghé quán Chín Nghĩa ở xã Vĩnh Trung, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hoà, gần cầu Ông Bộ trên quốc lộ 1A. Chủ quán là Huỳnh Nghĩa giới thiệu:

– Quán Chín Nghĩa có khả năng phục vụ khoảng 20 món rắn: súp rắn, cháo rắn, chả rế rắn, rắn băm xào xả ớt, rắn nướng lá lốp, rắn nướng lá mảng cầu / na, rắn nướng lá bưởi, rắn hấp hành, rắn hầm ngũ cốc, rắn quấn sả chiên xù, thịt rắn chiên nước mắm, sườn rắn chiên dòn, lòng rắn xào, gỏi rắn, lẩu rắn, v.v. Đặc biệt, tháng tư hằng năm, quán có trứng rắn hấp hành đại bổ.

Rắn sắp vào lẩu. Ảnh: Liêm Hoa

Rắn sắp vào lẩu. Ảnh: Liêm Hoa

Tại cố đô Huế, các quán Phước Lộc ở Vỹ Dạ, Chạy ở Kim Long, Lành ở Hương Trà sẵn sàng cung hiến những món rắn đậm đà phong vị núi Ngự sông Hương: chả rắn, rắn ram / rắn quấn bánh tráng rồi chiên rán giòn, xương rắn bằm, gan rắn xào gừng, sườn rắn phích bột, đuôi rắn um măng chua, thịt rắn chưng sâm nhung cùng yến sào, thịt rắn hầm hạt sen và đậu ngự, v.v. Mấy món rắn nọ nên ăn kèm dưa cải, dưa nưa, trái vả ngâm chua ngọt, đâu phộng rang, ớt tươi và ớt tương / ớt bột xào, cùng rau sống – trong đó chớ quên lá sân, tần ô / cải cúc, đặc biệt là loại cải con be bé cay cay thơm thơm – mà khề khà đưa cay bằng rượu thịt rắn hạ thổ thì ngũ quan chúng ta mới trực nhận thế nào là “đệ nhất khoái”.

Lòng rắn xào mướp ngọt. Ảnh: Phanxipăng

Lòng rắn xào mướp ngọt. Ảnh: Phanxipăng

Nhiều nơi ngâm rượu nguyên con rắn tươi sống nên tanh nồng, khó uống. Huế có cách chế biến rượu rắn thơm bùi khoái khẩu đặc trưng: dùng bộ tam, ngũ, thất, hoặc cửu xà tẩm gừng, nướng vàng rộm, rồi giã tơi nhỏ như làm chà bông, xong ngâm theo tỉ lệ 1 phần thịt rắn với 3 phần rượu gạo trắng tốt, gia ít trần bì và quế, cho vào hũ sành đậy thật kín mà hạ thổ bách nhật, tức chôn xuống đất ở chỗ thoáng đúng 100 ngày. Lương y Đinh Công Bảy cười:

– Rượu thịt rắn cổ truyền xứ Huế có khả năng chữa đau lưng, nhức xương, thấp khớp, tê liệt, bán thân bất toại, mụn nhọt, hoặc bồi dưỡng thể lực, đều rất công hiệu.

Rắn nướng lá lốt / lốp & rượu tiết rắn. Ảnh: Phanxipăng

Rắn nướng lá lốt / lốp & rượu tiết rắn. Ảnh: Phanxipăng

Từ Huế, theo quốc lộ 1A ra phía bắc 976km, du khách ghé thành phố Đồng Hới, tỉnh lị Quảng Bình. Tới đây, dạo chơi cửa biển Nhật Lệ, tôi cùng mọi người khoan khoái thưởng thức đặc sản địa phương: rắn đẻn.

Đẻn là tên gọi chung các giống rắn sống trong môi trường nước mặn. Thống kê cho biết biển nước ta có 13 giống đẻn trong tổng số 50 giống đẻn trên hoàn vũ. Rắn đèn có cá thể dài quá 3m và thừa sức lặn sâu hơn 10m hòng săn tìm cá tôm. Chúng thường bị mắc vào lưới. Thuở xưa, ngư dân gỡ đẻn rồi vứt, thời gian qua thì gom lại để bán cho các đầu mối thu mua hải sản. Chưa rõ đẻn biển Nhật Lệ thuộc giống nào, nhưng một đồng nghiệp báo giới ở Quảng Bình cười ha hả mà rằng:

– Đẻn mô cũng không bằng Quảng Bình. Đẻn nơi ni đảm bảo màu, mùi, vị “thượng hảo hạng”, quan trọng nhất là tích cực giúp tửu đồ “siêu cường… dương lẫn âm”.

Thú thật, tôi chưa đủ điều kiện thường xuyên ăn các món đẻn và uống rượu đẻn nên xin miễn bình luận về các tác dụng lâm sàng mịn màng phồn thực.

Vài món đặc sản đẻn Quảng Bình: da chiên dòn, ram, rượu tiết. Ảnh: Phanxipăng

Vài món đặc sản đẻn Quảng Bình: da chiên dòn, ram, rượu tiết. Ảnh: Phanxipăng

(Còn nữa)

Read Full Post »

Rắn lâu nay không chỉ được Đông lẫn Tây y dùng làm thuốc phòng chữa bệnh, mà còn được các đầu bếp tài hoa chế biến nhiều món ăn thức uống độc đáo và hấp dẫn. Dịp Tết Quý Tị 2013, mời quý bạn cùng tôi du xuân từ Nam ra Bắc nhằm thưởng thức đặc sản rắn.

Nhà hàng chuẩn bị hành quyết rắn. Ảnh: Phanxipăng

Nhà hàng chuẩn bị hành quyết rắn. Ảnh: Phanxipăng

R

ắn là động vật máu lạnh, không chân, bò sát, thuộc phân bộ Serpentes Linnaeus. Khá nhiều ngôn ngữ gọi rắn theo từ Latinh là serpentes. Chẳng hạn các thứ tiếng Pháp, Ý, Tây Ban Nha. Tiếng Bồ Đào Nha thì serpente. Tiếng Esperanto thì serpento. Tiếng Anh lại gọi snake. Tiếng Hoa ghi 蛇  – bính âm phát shé, âm Hán Việt phát xà.

Đa số loài rắn đều ăn thịt, nhất là các động vật gặm nhấm, khi cần thiết còn nhai tươi nuốt sống đồng loại. Trừ vài ngoại lệ như rắn lục thích ăn sâu bọ. Xét khả năng sát thương do nọc tiết ra từ răng nanh, phân bộ động vật bò sát này phân đôi: rắn độc và rắn không độc.

NAM

Nhà văn Đoàn Giỏi (1925 – 1989) viết tiểu thuyết Đất rừng phương Nam có chương “Đi câu rắn”. Cũng phải thôi. Địa bàn Nam Bộ mênh mông ruộng, rẫy, bưng, giồng, chính là môi trường thuận lợi cho bao động thực vật sinh sôi nẩy nở. Riêng rắn thì miền Nam có quá nhiều loài giống với số lượng cá thể cực lớn: rắn hổ đất / rắn hổ mang / rắn hổ trâu; rắn hổ chúa / đại nhãn kính xà; rắn mai gầm / rắn cạp nong; rắn vòng bạc / rắn cạp nia / rắn hổ khoang; rắn đầu vàng / rắn cạp nong đầu vàng; rắn bạch hoa; rắn ráo; rắn lục cườm; rắn lục mào; rắn khô mộc; rắn xe điếu; rắn bông súng; rằn rằn ri cóc; rắn đuôi kêu / rắn rung chuông; v.v.

Sau thời gian dài khảo cứu, phân môn lưỡng thê – bò sát thuộc khoa Sinh học của một đại học đường tại Washington, Hoa Kỳ, xuất bản sách Hướng dẫn về rắn ở miền Nam Việt Nam vào năm 1970, liệt kê 77 giống rắn, trong đó có 31 giống rắn độc, phân bố từ Cà Mau tới Quảng Trị. Chắc chắn số liệu ấy thiếu sót. Song chừng đó cũng đủ để bà con bắt, bẫy, câu mà nấu, nướng, chiên, xào, trộn, ngâm, tạo vô số món ăn thức uống khoái khẩu và bổ dưỡng.

Miền Tây lẫn miền Đông Nam Bộ có những “thầy rắn” chuyên tay không bắt mảng xà, đồng thời bốc thuốc cứu chữa nạn nhân bị rắn độc cắn. Tại xã Bình Đức, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, trại rắn Đồng Tâm thuộc Trung tâm Nuôi trồng chế biến duợc liệu quân khu 9 là cơ sở nổi tiếng nuôi rắn, cấp cứu và điều trị rắn cắn: thời gian qua, mỗi năm xử lý 400 ~ 500 ca, trong đó hợn 50% ca bị rắn độc cắn, tỉ lệ cứu sống đạt gần 100%.

Rắn bông súng nướng. Ảnh: Tạ Trí

Rắn bông súng nướng. Ảnh: Tạ Trí

Một lần về Đồng Tháp Mười mùa nước lớn, tôi được giáo viên “thổ địa” mời xơi món rắn bình dân rặt Nam Bộ: rắn hổ mang cuộn tròn được nướng thơm bằng rơm đánh con cúi. Bữa nhậu nọ gợi liên tưởng bài thơ Ông già sông Hậu do Nguyễn Duy mô tả đầy màu sắc:

Khoanh rắn hổ nướng vàng trên lửa rạ

Thịt rắn xé trắng ngần mâm lá sen xanh non

Rượu trong veo muối tiêu và ớt đỏ

Chủ khách cụng ly ngay bờ cỏ chân cồn

Kỳ thực, nhâm nhi với món rắn, tửu đồ ít khi để rượu gạo trong veo mà hồng thắm máu rắn. Nghe đồn “huyết xà tửu” là biệt dược tráng dương, bổ thận, “ông uống, bà khen”.

Trong các quán tiệm, giá mấy món rắn chẳng rẻ chút nào. Ghé Cần Thơ công tác, tôi được một ông bạn văn nghệ kéo vô quán bên bến Ninh Kiều lai rai mấy mẩu da rắn chiên dòn, dĩa rắn bằm xúc lá điều, cùng dăm xị đế pha tiết và mật rắn kèm bia “chửa lửa”, đoạn dằn con tì con vị bằng tô cháo rắn đậu xanh. Vậy mà hoá đơn thanh toán tương đương lương cả tháng của một công chức “thường thường bậc trung”!

Tại Sài Gòn, một số tụ điểm lừng danh món rắn. Nổi bật là nhà hàng Tri Kỷ trên đường Võ Di Nguy, từ năm 1985 đổi tên thành đường Nguyễn Kiệm, gần ngã tư Phú Nhuận. Từ năm 1993 đến nay, trong hẻm đối diện chợ Võ Thành Trang tại quận Tân Bình có quán Sanh Đại. Lại còn quán Sáu Lân trong “ngõ vắng xôn xao” bên hông giáo đường Hạnh Thông Tây ở quận Gò Vấp, quán Đệ Nhất trên đường Tây Thạnh ở quận Tân Phú, v.v. Thực đơn tại nhiều nhà hàng, quán xá khác ở “hòn ngọc Viễn Đông” cũng ghi vài món rắn.

Trăn là loài rắn lớn thuộc họ Boidae Gray. Trong làng Đại học Quốc gia ở phường Linh Trung, quận Thủ Đức, quán Trăn Vàng thu hút đông đảo sinh viên vào xơi thịt nhiều món trăn ngon-bổ-rẻ. Quán Trăn Vàng II cũng đã được mở trên đường Ngô Đức Kế ở TP. Vũng Tàu.

Lẩu trăn. Ảnh: Phanxipăng

Lẩu trăn. Ảnh: Phanxipăng

Thức uống đúng điệu trong bữa tiệc đặc sản rắn luôn là rượu rắn đủ loại, rượu tiết rắn, rượu mật rắn, rượu cao rắn, rượu tam xà, rượu ngũ xà, rượu thập nhị xà, v.v.

Dân Sài thành quá quen hình ảnh “đội quân” bán rượu rắn lưu động. Phần đông là nam nữ tiểu thương từ các tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương, Tây Ninh, Long An phóng xe máy chở những chiếc lồng bằng lưới kim loại mà bên trong ngo ngoe cả bầy rắn, kèm theo mấy can rượu, vài thang thuốc bắc cùng một số keo / hũ thuỷ tinh to khự. Gặp khách ưng hàng hoá và thuận giá cả xong, họ sẽ ghé nhà để trổ tài cho gia đình cùng xóm giềng thân chủ mục kích. Mở màn bằng cảnh tượng ly kỳ: họ xoè tay trần bắt rắn và cà rỡn với… tử thần. Có trường hợp nào bị rắn độc ngoạm chửa?

– Ngâm rượu, thường xài rắn độc: cạp nong, cạp nia, hổ mang, lục, v.v. Để chúng ngoạm thì nguy. Do đó, bọn em phải lanh tay lẹ mắt, và nắm vững thói quen của chúng. Vậy nhưng, theo nghề này, giỏi đàng trời cũng có lúc bị rắn cắn ê ẩm. Lỡ bị rắn cắn, bình tĩnh garô ngay, rạch vết thương mà hút máu để giảm lượng nọc độc vào cơ thể, rồi uống và thoa rượu hội, xong tức tốc vô bệnh viện. Bây giờ, bị rắn độc cắn, y học hiện đại chữa dễ dàng và hiệu quả lắm à nghen.

Một nam trung niên chuyên buôn bán rượu rắn nói thế, đoạn đưa bàn tay trái của anh có mấy ngón quèo quẹo vì rắn mổ!

Rượu rắn. Ảnh: Liêm Hoa

Rượu rắn. Ảnh: Liêm Hoa

Theo tôi biết, từ năm 1895, Viện Pasteur tại Paris, Pháp, lần đầu tiên chế được huyết thanh kháng nọc rắn từ máu ngựa. Trước kia, trên toàn cầu, tỉ lệ người chết do rắn độc cắn dao động tuỳ nơi là 20 ~ 70%, đến khi có huyết thanh đặc trị thì tỉ lệ tử vong giảm xuống còn 1 ~ 3%. Huyết thanh gồm nhiều loại, chia 2 mảng: đơn giá (chống từng giống nọc rắn), đa giá (chống hầu hết các giống nọc rắn). Ở Việt Nam lâu nay, đi đầu trong công tác sản xuất kháng nọc rắn là Viện Vaccin Nha Trang.

Một “nữ binh” cho tôi biết:

– Rượu tam xà ngâm 3 con rắn – thường gồm rắn ráo, cạp nong, hổ mang – cùng hà thủ ô, ngũ gia bì, kê huyết đằng, thiên niên kiện. Thêm rắn lục và cạp nia, thành rượu ngũ xà. Nhiều khách yêu cầu chim bìm bịp nữa, tạo nên “điểu xà tửu”. Mặc dù cạp nong độc hơn cả, nhưng trong rượu rắn, hổ mang luôn đóng vai chính. Bình rượu tam, ngũ, hay thập nhị xà mà thiếu hổ mang thì bị coi vô giá trị.

 (Còn nữa)

Read Full Post »

Mùng 1 mưa

29s

 

 

Nguyên đán phương Nam thèm da diết

Se se ngọn rét ở quê nhà

Bè bạn bây chừ người mỗi ngả

Nào ai kết quả ? Ai tàn hoa ?

Nâng ly khẽ chạm nhành mai giả

Hoặc huyễn mùa xuân cũng thế a ?

 

 

A ! Thế cũng xuân – mùa huyễn hoặc !

Sao vẫn làm buốt thắt hồn người

Ai ngồi xếp chữ chơi trò Tết

Tung hê khắp cả bốn phương trời

Thương nhớ vũ vần dòng mây kết

Bay về cố xứ

                        hoá thơ

                                              rơi…

 

             Sài Gòn, Giáp Tuất 1994

 

 

Phanxipăng

Đã đăng báo chí:

  • Long An số Xuân Ất Hợi 1995
  • Bình Dương số Xuân Mậu Dần 1997
  • Tài Hoa Trẻ 822 số Xuân Quý Tị 2013

Read Full Post »

Older Posts »